Cultuur

Wat is dat: Organisatiecultuur?

Organisatiecultuur is het bestaande systeem van collectieve, door conditioneringen aangeleerde waarden, normen en grondbeginselen, dat door een dominante enkeling - of een dominante groep - top-down in de organisatie is ingebracht en verspreid.

Deze waarden, normen en grondbeginselen worden gerepresenteerd in collectieve overtuigingen, geloofsartikelen, rituelen, gedagingen, gewoontes, gemeenschappelijke herinneringen, dagelijkse werkpraktijken, communicatiepatronen, geboden en verboden, verdringingen etc.. Cultuur is dus multidimensionaal.

De oorsprong van elke organisatiecultuur ligt in een (mythisch) verleden, is daarom nooit actueel en is - mede vanwege de collectieve acceptatie - moeilijk te veranderen. Structuur van de organisatie, de systemen, procedures, gedrag, beloning en promotie, status, werving en selectie, al deze aspecten zijn geïmpregneerd door de heersende organisatiecultuur.

Organisatiecultuur: Realiteit of Fata Morgana?

Cultuur is daarmee een complexe, ongrijpbare maar zeer tastbare dimensie van ons bestaan. We zijn het er vrijwel direct over eens dat bijvoorbeeld de Amerikaanse cultuur in veel opzichten verschilt van de Nederlandse. We kunnen allemaal wel één of meer pregnante stereotype voorbeelden opnoemen om de juistheid van deze opvatting te illustreren. Een veelgehoord voorbeeld is dat Nederland befaamd is om zijn poldermodel: alles gaat in goed overleg.

We zijn tenslotte een volk van kooplieden en als iets belangrijk is, is het dat je het in goed overleg over de prijs eens wordt. Verder is het in de in de Nederlandse cultuur ingebakken om risico’s zo mogelijk uit de weg te gaan.

Van die waarden zijn ook de meeste Nederlandse bedrijfsculturen en arbeidsverhoudingen doortrokken, terwijl bedrijfsculturen in de VS door Nederlanders als harder, minder democratisch en minder bureaucratisch worden beoordeeld. De baas is daar gewoon de baas en neemt beslissingen zonder zich al teveel te bekommeren om het democratisch gehalte ervan.

We vinden bovendien onze cultuur over het algemeen de beste en staan niet of nauwelijks te trappelen om vreemde cultuurelementen in ons persoonlijke of professioneel leven te integreren. Zoiets geeft ons het gevoel dat we een stuk van onze identiteit inleveren.

Evenzo een organisatie- of bedrijfscultuur: weinig medewerkers en managers in Nederland worden spontaan warm bij de gedachte dat onze bedrijfscultuur en arbeidsproductiviteit verder zal ‘veramerikaniseren'.

Cultuur is lastig op korte termijn te veranderen. Enerzijds we vinden het aanvaardbaar dat het decennia duurt aleer professionals wennen aan concepten, als 'markt', 'klant', 'standaardisatie van processen', 'efficiëntie' en 'vraag- en outputsturing'. 

Anderzijds, wanneer de cultuur van uw organisatie moet worden omgevormd om optimaal op de nieuwe strategische doeleinden te kunnen inspelen, vinden we decennia wel erg lang.